De eerste Shihan stage in Nederland is een feit. Zowel Wilko Vriesman als Ernesto Ladavas zijn officieel gecertificeerde Shihans geworden namens de Hombu dojo uit Japan. Het zijn de eerste twee shihans in Nederland, wat natuurlijk veel zegt over de professionaliteit van aikido in Nederland. Eigenlijk zou Kobayashi dit weekend naar Nederland komen, maar voor het eerst kon hij niet vanwege de griep. Duizend maal excuses, bracht Wilko namens hem over aan ons. In verband met het uitvallen van deze Hombu dojo docent, organiseerde Aikido Nederland deze speciale Shihan-Stage. Wilko Vriesman nam het ochtenddeel voor zijn rekening. Gyaku hanmi katatedori en het organiseren van een stil punt tussen aanvaller en verdediger. Dan het wisselen van je benen zonder de handen te bewegen. De andere hand in de ellenboog plooi en het punt naar beneden verplaatsen. ‘Iedereen heeft zijn fysieke limiet,’ zegt Wilko. Hij vraagt een grote stevige reus voor de klas en probeert deze met kracht uit balans te halen. No way. Hoe dit op te lossen? Wilko neemt ons mee de aikido diepte in. De oog-hand combinatie, niet van boven duwen, maar leren je centrum te laten zakken. Van onderen werken. De schouders niet omhoog. De heup bewegen. Net als dat we met de jo werken. Zoek de driehoek en niet trekken aan de hand. Zo krijgt hij de stevige uke toch van de plaats. Daar moeten we dus naar toe werken. ‘In het begin werken we met de stoot naar het gezicht, erin en eruit, als je dat begrijpt kun je ook ineens de lijn en het punt pakken. De bedoeling is dat aikido steeds lichter wordt. Veel handen is niet goed, dan gebruik je kracht.’

De houding is iets waar Wilko steeds op terugkomt. ‘Rechtop, borst en schouders open. Pak je stand en voel je centrum. Vanuit je voeten moet je voelen hoe de ki stroomt. Van onderuit, benen zakken, centrum, extensie met ki. Als je op de ander werkt door te duwen, verlies je kracht aan de partner. Vanuit jezelf werken en steeds minder afhankelijk worden van de ander. Zakken tot je voelt dat je die ander hebt. Zoeken van het gemak in je eigen aikido werk. Met de jaren heb ik de juiste afstand leren voelen. Een heel kunst om daar in één keer te komen. Een levenslang project. Ook met steeds lastigere partners werkt het nu. Je ziet niet veel aan de buitenkant, maar van binnen gebeurt er een heleboel. Mijn lichaam registreert wat er nodig is in het moment.’ Als er een dame voor de klas gevraagd wordt, dan gaat hij even stevig los. ‘Kijk dat is nu niet echt gender, daar wordt die ander niet vrolijk van.’ Een lachsalvo gaat door de zaal.  ‘Aikidoka’s zoeken een geweldloze oplossing voor het conflict. Dat moeten we ons eigen leren maken.’ Wilko vraagt een jong jeugdlid voor de klas met een groene band. Als Wilko de techniek toepast, weet hij te ontsnappen. Zowel door Wilko als door het publiek wordt dit gewaardeerd. Nog een keer. De jongen weet nu een schop naar het hoofd van Wilko uit te delen. Weer gegrinnik. Nogmaals. Nu heeft Wilko hem stil. ‘Een ideale partner om mee te werken. Het houdt je wakker. Zo helpen we elkaar steeds verder de technieken te polijsten.’ Geklap voor de jongeling door iedereen.

Na een pauze van een half uurtje neemt de andere shihan het over. Ernesto gaat in seiza zitten voor de groep en wrijft met twee handen in zijn gezicht en kijkt om zich heen. Zoiets van: wat doe ik hier eigenlijk? De leden van zijn eigen federatie kennen hem al wat langer en roepen het woord: aikido. Ernesto knikt, staat op en begint de les. De mensen om mij heen glimlachen erom. Het is lastig om aan deze shihan te zien of hij nu een grap maakt of niet. Hij heeft geweldige droge humor. Je moet hem wat beter kennen, om dit te doorzien. We beginnen met kokyu nage. Ernesto: ik doe het viermaal voor. Kijk iedere keer als ik het voordoe naar een ander deel van het lichaam.’ Het wordt stiller in de zaal. Iedere keer wijst hij vooraf op het deel waar hij de aandacht op wil hebben; steekt zijn vingers in de lucht om de volgorde aan te geven. ‘Zonder houding is er niets,’ geeft hij de groep mee. De technieken wijken flink af van onze eigen vertrouwde vormen. Shomen kokyu nage maar dan binnendoor. Het voelt heel onnatuurlijk om zo binnen te komen. Lastig voor de uke ook want als je niet op de as blijft staan bij het naar binnen draaien, dan zit een ellenboog zo op je kin. Als we de juiste swing eenmaal te pakken hebben, is het eigenlijk wel een lekkere irimi om te doen. Dan binnenkomen en naar sumi otoshi vanuit deze entree. Wat later binnendoor en de wissel van de heup om de kokyu nage toe te passen. Aandacht op het voetenwerk, benadrukt de docent. ‘Wat doen we als mensen het meest in ons leven? Lopen, precies ja. De afstand tussen de voeten mag niet groter dan je eigen voet.’ Het is een soort drie musketiers verplaatsing die hij maakt. We proberen dit tijdens de uitvoering van de techniek.

Ernesto: ‘Er zijn drie facetten waar je in aikido rekening moet houden: 1) houding, 2) irimi en 3) techniek. Je gebruikt de laatste om de eerste twee te beleven en te oefenen. Een ingewikkelde vorm: shomen uchi kaiten en dan een sankyo naar ura. We trainen lang door per techniek in het middagdeel. Hij wijst ons op de gaten en de gevaren tijdens het oefenen. Als hij langskomt, neemt hij ook de tijd om zaken toe te lichten. Een man van weinig woorden, dat wel. Korte aanwijzingen: wijzen naar je hoofd of hij laat het je voelen door zichzelf te laten aanvallen. Met morotedori maakt hij een kokyu nage op hele lichte wijze. ‘Centreren van het punt. Gedachten plaatsen op het draaipunt in de pakking. Als je de aandacht op de onderste hand zet, dan loop je vast. De bovenste hand is veel makkelijker. Als je zelfs na de aandacht op de bovenste hand gehad te hebben, er los van weet te komen en te ontspannen, is het onmogelijk voor uke om dit vast te houden. Een gevoel van vrijheid, lastig om uit te leggen, maar zo voelt het.’ De uke wordt haast paars bij de kracht in de pakking, maar Ernesto lijkt er totaal geen last van te hebben. Luchtig verplaatst hij zijn lichaam en arm waarna de uke valt. Het laatste kwartier gebruikt hij om de titel Shihan en de aanspreek wijze daarvan toe te lichten. Een Japanner wordt voor de klas gevraagd om Shihan te vertalen: ‘The people that you have to respect.’ Er zijn niet zoveel Shihans in de wereld, iets van een tot twee procent. Er volgen diverse toespraken, ook door de voorzitter van de bond Aikido Nederland. ‘We zijn trots op deze twee heren die de eretitel van Shihan hebben gekregen vanuit de Hombu dojo uit Japan. Een bijzonder moment in de vijftigjarige geschiedenis van Aikido in Nederland.’