Harm van der Wilt: “Tijdens mijn eerste weken hier als internationale student was het even zoeken naar een dojo. Op de campus hier in Potchefstroom is een sporthal. Alleen de manager daar wist van Aikido, maar de contact gegevens van de leraar had hij niet. Na wat rond zoeken op internet kwam ik een telefoonnummer tegen, dus ik besloot te bellen. Na enige stilte aan de andere kant van de lijn (hij dacht dat ik een verkoper was) bleek ik het juiste nummer te hebben. Nadat ik uitlegde wie ik was, reageerde de leraar erg enthousiast. Wat bleek, hij is een Shodan die al sinds 1997 les geeft, maar de kleine groep leerlingen zijn allemaal net begonnen, de meeste niet langer dan een maand geleden. Dat is het grootste verschil met Woerden. Studenten hier trainen maximaal de tijd dat ze hier studeren en zo zijn er geen gevorderde leerlingen. Na hun tijd aan de universiteit in Potchefstroom vinden ze werk elders. Daarnaast is Aikido al niet erg oud in Zuid-Afrika. In een land groter dan Spanje en Frankrijk samen zijn in totaal slechts zo’n veertien dojo’s. De meeste zijn te vinden in Johannesburg of Kaapstad. De leraar, Theo van der Merwe, was dan ook erg blij om een gevorderde leerling erbij te hebben.

Ik vroeg of ik mijn hakama kon dragen, aangezien in een aantal landen, waaronder Japan zelf, de hakama pas vanaf de zwarte band wordt gedragen. In Zuid-Afrika is dit ook het geval, maar de leraar zei dat het geen probleem was als ik mijn hakama in zijn dojo zou dragen. Na de eerste les bleek al dat ik geen leerling, maar praktisch assistent-leraar was geworden. Zuid-Afrika is nogal stoffig en voordat de les begint, maken we de matten schoon. Naast mij zijn er nog niet meer dan vier leerlingen tegelijk geweest, en ik heb er tot nu toe in totaal zes ontmoet. Het was de eerste les even wennen. Niet alleen de warming up was anders, zoals men ook op stages meemaakt, maar ook de uitvoering van de technieken. Alles voelt compacter. Bij aihanmi ikkyo omote, zet Theo bij de eerste opening en stap naar buiten de arm al vast op de knie, waardoor je al geen kant meer op kan. Maar dit verschil vormt geen probleem, de principes zijn immers hetzelfde. Wanneer Theo de techniek aan de leerlingen voordoet, ben ik de uke. Nadat hij de techniek heeft voorgedaan, ga ik met een van de leerlingen aan de slag. Ik probeer met zoveel mogelijk verschillende leerlingen te trainen.

Ik val altijd terug op de manier zoals ik de techniek heb geleerd, maar wijs ook op het verschil met de stijl van de leraar. ‘You’re in so much control!’ riep een van de leerlingen enthousiast tegen me, na het uitvoeren van aihanmi sankyo omote. Ik schoot in de lach. Het is moeilijk voor te stellen dat ik drie jaar geleden zelf begon, en nu in nota bene Zuid-Afrika instructies sta te geven. Ik vroeg Theo hoe aikido zich in Zuid-Afrika ontwikkelt heeft. Een van de eerste grote leraren kwam uit Engeland en zijn stijl was vrij compact. Later kwamen er ook leraren uit Italië die met meer ruimte in hun technieken werkten. De Zuid-Afrikaanse aikidoka met de hoogste graad heeft de zesde dan. Ik zag een paar foto’s van topaikidoka’s in de dojo ter decoratie. Een daarvan was Tissier, die kennen ze hier ook. Afgelopen maandag verzorgde ik de warming up en gisterenavond (woensdag) leidde ik de hele les. Helaas kon er maar een leerling trainen, maar zowel hij als Theo vertelden me dat ze er van genoten. Ik heb de examenlijst van Woerden opgezocht en hem alle zesde kyu technieken laten doen, en hem vervolgens uitgelegd waar er bij ons op wordt gelet tijdens de examens.

Aarzelend beginnen met de zesde kyu, goed kunnen rollen bij de vierde kyu en meer dynamisch werken vanaf de derde kyu. Vervolgens heb ik hem drie verschillende technieken laten zien vanuit shomen uchi. Eerst met blote handen, vervolgens met mes en daarna met een zwaard, om zo te demonstreren dat de prioriteit verandert met een mes en hoe belangrijk het is om in te stappen. Wanneer de groep de volgende keer meer compleet is mag ik nog eens een les leiden. Ik maak hier even een uitstapje, maar denk dat Aikido een mooie rol kan spelen in dit land. Er zijn nog steeds veel spanningen onder de zwarte, gekleurde en blanke bevolking. Naast dat de criminaliteit hier hoog is en daarom zelfverdediging eigenlijk een must is, wordt Aikido niet voor niets ‘The Art of Peace’ genoemd. Twee weken terug is er een andere campus, zo’n tweehonderd kilometer verderop, nu voor een jaar dicht omdat er na protesten enkele gebouwen zijn afgebrand. Samen ergens aan werken, meegaan in de beweging in plaats van hard tegen hard, een ander niet willen beschadigen maar desondanks toch je mannetje kunnen staan. Het is een filosofie waarvan je zou willen dat meer mensen die zich eigen zouden maken.

Nadat ik het verzoek had gekregen om dit bericht te schrijven, kwam Theo op het idee om een stuk naar de Herrald, een lokale Afrikaanstalige krant hier in Potchefstroom, te sturen in de hoop meer leerlingen aan te trekken. Ik ben benieuwd naar het effect.”