Joost Six Dijkstra verhaalt over zijn eigen shodan examen en zijn zoektocht naar de vorm: “In de aanloop naar het examen reden Agnes en ik een aantal keer naar de voorbereidende stages met Marc Jongsten in Leiden. De eerste les drukte hij ons op het hart om vooral lekker relaxt naar het examen te kijken. Alsof de buit al binnen was. Het ging niet om het winnen van een gouden beker, het ging erom te laten zien dat we er klaar voor waren. Dat we de bewegingen geïntegreerd hadden in ons lichaam en dat we het geleerde mochten tonen. Gedecideerd, vastberaden, kalm, vloeiend. Tijdens de laatste les werd het belang van behoud van Vorm in Aikido benadrukt: gelaat in de plooi, rechtop, uiterlijk kalm. Uiterlijk een onverstoorbare krijger zijn. Dus geen ruis: gewiebel, gefrunnik, gegiechel of gezichten trekken. Wat er ook gebeurt. Lester Levenson, een Amerikaanse ‘goeroe’, gebruikte imperturbability als woord om het hoogst haalbare in het leven te beschrijven. Dat betekent zoveel als onverstoorbaarheid. Vroeger interpreteerde ik dat als permanente innerlijke rust: vrij zijn van somberheid, angst, boosheid, trots, stress…

Nu nam ik me voor om de uiterlijke Vorm van onverstoorbaarheid toe te gaan passen op de mat en in het dagelijks leven. Vorige week in de trein naar mijn werk schoot me te binnen dat ook ik examen mocht doen. Tot mijn verbazing constateerde ik dat ik vrijwel geen behoefte had aan voorbereiding. Dat was bijzonder, want voor al mijn kyu graden zat ik iedere ochtend in de trein ijverig te studeren op al die ingewikkelde Japanse namen en de daarbij behorende bewegingen. Dit keer was er van binnen een vanzelfsprekend gevoel van rust en zelfverzekerdheid: het zit wel goed. Een behoorlijke mate van innerlijke onverstoorbaarheid dus. Dat gevoel deed zich ook gelden op mijn werk. Rustig mijn ding doen, geen weerstand bieden maar actief de verbinding zoeken en oplossingsgericht acteren. Heerlijk. Op zaterdag waren Agnes en ik voor de laatste keer in Leiden. Als eerste Kyu-ers dan. Ik viel terug op het gevoel dat het examen al achter de rug was. Tijdens de stage voorafgaand aan het examen zochten Agnes en ik elkaar op.

Heel langzaam, met volle aandacht en gevoel de bewegingen maken. Daarmee ijk je je lichaam, verhoog je de resolutie waarmee je bewegingen maakt. In de hoop je lichaam dezelfde gecontroleerde bewegingen maakt als je sneller gaat bewegen. Heerlijk, die aandacht op wat je voelt, in het Nu. Het examen was even helemaal naar de achtergrond verdwenen. En toen arriveerde mijn gezin. Het was examentijd. Leuk! Er was nauwelijks een spoortje van zenuwen te bekennen, mijn lijf voelde ontspannen. De les over Vorm zorgde steeds weer voor innerlijke en uiterlijke rust. Met plezier keek ik naar de examens, en met plezier en in alle rust deed ik zelf het examen. Dat ging zeker niet zo perfect als ik me tevoren had voorgesteld. Toch bleef ik rustig, ging kalm door, de uiterlijke Vorm bleef behouden. En daarmee ontstond toch perfectie. Want dat onverstoorbare gevoel wat ik ervoer was absoluut perfect. Het grote inzicht is dat met uiterlijke Vorm ook je innerlijke wereld richting krijgt. Onverstoorbaarheid is blijkbaar niet alleen via de innerlijke wereld te bereiken. Ook uiterlijke Vorm leidt daartoe. Dit bracht de weg van Aikido me.”