Leren omgaan met angst. Tja, dat kom je wel tegen bij het leren van de vrije val. Marc Jongsten kiest het als centrale thema van de Lentestage op zaterdagmiddag. In de ochtend was het thema moed. Mooie combi, zou ik denken. “Iedere keer als je voor de vrije val staat, moet je de angst een beetje opeten,” zegt Marc. “Het lastige is dat je je er niet toe moet zetten. Dan wordt het steeds moeilijker.” Britt mag de aftrap doen samen met Marc. Hij werpt haar een paar keer lichtjes door de lucht, en daarna mag Brit Marc in de vrije val zetten. Dat laat Britt zich geen twee keer zeggen en trek Marc pardoes in de vrije val. We gaan om en om staan, pakken elkaars handen kruislings en proberen voorover te vallen. Even los in de lucht, dat is heel spannend. Ik kan me dat moment nog goed herinneren. Het heeft bij mij ook een hele tijd geduurd. De stagedocent: “De plaatsing is voor het nemen van een goede ukemi het belangrijkste. De vrije val is felbegeerd bij de beginnende aikidoka’s. Het is vaak te zien op filmpjes die over het internet zwerven. Daar zie je alleen het eindresultaat en niet  het proces hoe daar te komen. Verbetenheid om de vrije val te leren, werkt juist contraproductief. Alleen door losheid lukt het.” We gaan aan de slag. De meesten springen vlak voor de vrije val, wat niet gewenst is. De kunst is eigenlijk om je gewoon loodrecht naar beneden te laten vallen. Vertrouwen en overgave. Daar zit de oplossing en kost zo ook geen kracht of energie.

We schakelen naar kote geashi… Oei. Er is iemand met een probleem en hij wordt voor de klas gevraagd. Hij moet Marc aanvallen en deze voert de kote gaeshi uit. Een grote kerel die Marc stevig vastpakt. Die reageert met: je lijkt wel een opgeblazen plastic krokodil… Ik voel er niets achter zitten. De uke stuwt dan zijn energie richting tori. Ja, nou klopt het. Marc start de techniek tot vlak voor het inzetten van de klem. De uke staat lijnrecht tegenover Marc en dat is geen goede positie voor de vrije val ukemi. Marc kijkt hem aan, maar de uke heeft geen idee wat te doen. Marc heel gemoedelijk en rustig: “Stel dat ik een kanon was. Zo’n ouderwetse gietijzeren. Je weet wel. Op mijn hoofd zit een lontje. Iemand steekt dat aan. Jij kijkt nu in het zwarte gapende gat van de loop van dat grote kanon en het lontje begint te sissen. Wat doe je dan?” Uke schiet in de verbeelding en zoekt naarstig naar een oplossing. Plotseling schuift hij naast hem. Ik zou eerst het lontje uitmaken, fluistert Marc. Uke slaat op Marc zijn kale kop en ‘pets’ klinkt door de zaal. Met als gevolg een daverend lachsalvo langs de kant. Prachtige beeldspraak. Inderdaad leert uke zo precies goed te staan voor de vrije val. “We moeten leren glimlachen naar angst,” vertelt de leraar uit Leiden.”Als je werkelijk in het nu zit, dan is er geen angst. In het spanningsveld leren blijven.”

We schakelen nu naar chudan tsuki. “Slaan is lastig voor de meeste aikidoka’s. De kunst is om een impuls te geven en daarna direct weer vrij te zijn. De beschikking te hebben over je eigen handelingsvaardigheid. Los… pfff, op het moment van raken. Net als bij het zwaard, steken en weer weg. Het leren schakelen tussen de aanval en het nemen van je ukemi is een van de lastigste zaken om te leren in aikido. Als je echter ontspannen bent, kun je de actie of retourneren of nog een actie maken. Dat is waar je naar toe leert werken. Je hebt een Warface nodig als je jezelf in de actie gooit bij het slaan.” We gaan naar chudan tsuki ikkyo ura. Een mooie vorm als de uke inderdaad zijn vuist direct terugtrekt na de slag. Het geheim is om niets te willen vastpakken op dit soort momenten. Als je bij de terugtrekkende hand kan blijven, dan kun je de arm van uke door stuwen achterom en daarna omhoog. Super lekker vorm als je eenmaal in de flow komt. Het lijkt wel of je niets doet als je in het ritme van uke weet te komen. Na een paar keer inslaan en afstemmen, lukt het dan ineens. Wat verderop gaan we een stapje verder naar sankyo ura. Een extra beweging want na het omhoog stuwen van de pols, moet je snel een tenkan maken voor de volgende beweging. De laatste twintig minuten mogen we juji waza doen: vrije vorm op de aanval chudan tsuki.

Als laatste de dan-graden examens. Vanuit Aikido Groene Hart hadden we drie kandidaten: Jesse, Martin en Nico. We hadden heel wat extra trainingsuurtjes gedraaid de voorbije maanden. Hier en daar wat extra laten zien voor de klas in Woerden om te wennen aan het feit dat er naar je gekeken wordt. En vooral leren omgaan met de spanning van dat moment. Als leraar ben je zelf ook altijd benieuwd. Hoe houden ze zich onder deze vorm van druk. Jesse was als eerste en begon keurig beheerst. Een jonge uke werd hem toegewezen. Ingetogen haast ging hij aan de slag, maar wel met actieve energie. Marc vroeg hier en daar wat zaken achter elkaar, maar Jesse pakte dit prima op. Martin en Nico mochten met elkaar het examen doen. Heel mooi om te zien dat Martin tijdens het examen een blij gezicht had. Een zucht van opluchting halverwege, een prachtig moment. Nico werkte met een rustig tempo. Je zag hem tijdens het examen zoeken naar rust en concentratie in zichzelf, wat hem overigens prima gelukt is. Het groeten ging niet helemaal zoals het hoorde. Marc: “Je moet altijd de belangrijkste als eerste groeten. Dus eerst O Sensei, dan de examinator en als laatste pas elkaar.” Dat zullen ze niet snel meer vergeten. Het was voor Marc geen verrassing deze examens. Deze drie zijn tijdens de voorbereidende dan-examen trainingen veel extra komen trainen. Dat helpt zeker. Alle drie geslaagd, van harte gefeliciteerd!