Woensdag 30 maart beloofde een bijzondere ochtend te worden. We waren uitgenodigd bij STIPVSO te Utrecht. Dat is een Voortgezet Speciaal Onderwijs bestemd voor leerlingen van 12 tot en met 20 jaar met een cognitieve beperking. Deze school biedt praktisch onderwijs dat voorbereidt op arbeid in een (beschermde) werkomgeving of dagbestedingcentrum. Daarbij stellen ze zich als doel om de leerlingen voor te bereiden op volwaardige participatie in de maatschappij, waarbij ze uitgaan van de groeimogelijkheden van leerlingen. Voor de leerlingen betekent dit onderwijs waarbij het individuele talent kans krijgt zich optimaal te ontwikkelen. Amy de Koekoek, een leerling uit de groep aangepast sporten bij Aikido Groene Hart, had anderhalf jaar geleden al verzocht om bij haar eens langs te komen op school. De school twijfelde telkens, maar Amy hield vol. Eerst dan maar een gesprek met de afdelingsleider en de sportdocent. Of ik me wilde voorstellen en uitleggen was aikido nu precies inhield. Halverwege februari heb ik een prettig gesprek gehad met deze twee docenten, en besloten ze de uitdaging aan te gaan. Mij werd vele malen op het hart gedrukt, dat de beweegmogelijkheden beperkt zijn bij deze doelgroep.

Direct heb ik een bericht gestuurd naar de helpers uit de pool Aangepast sporten of zij het leuk vonden om erbij te zijn. Drie leraren hebben er een ochtend voor vrij genomen en Jedinja kreeg van haar school een vrije dag om te helpen. We hadden om half tien afgesproken voor STIPVSO. Gezamenlijk liepen we naar binnen waar we werden opgehaald door Amy. Zij is een gezellige kletskous die helemaal in haar element was dat ze ons mocht rondleiden in het gloednieuwe doolhof, althans zo kwam deze grote school op ons over. Snel omkleden en nog een kopje koffie in de leraren kamer. Het is altijd even zoeken hoe je contact maakt met je doelgroep. De website van de school had me niets opgeleverd, dus ik was naarstig aan het zoeken in de gangen naar relevante posters of iets dergelijks. De kantine hing vol met beschreven flip-overs waarop het woord ‘Beweegwijs’ diverse malen voorkwam. Dat was hem: de link met aikido en de doelgroep voor vandaag. Na de afstemming hoe we de les zouden gaan doen, snel naar beneden in vol aikido ornaat met zijn vijven. Dat maakte natuurlijk vreselijke indruk op deze kinderen. Een aantal wilden bij voorbaat niet meedoen en gingen aan de kant zitten. Ik stelde ons keurig voor aan de groep en vertelde aan de jongen aan de zijkant, dat het prima was als hij daar bleef. Als hij wilde kon hij zo meedoen, wanneer hij er klaar voor was, gaf ik aan. Hij stond gelijk op en kwam bij ons op de mat zitten?!

Een warming up met rekken en strekken. Ik vertel dat je van aikido heel ‘beweegwijs’ wordt en laat Jedinja heel rustig vier maal met ai hanmi irimi nage rollen. Heel zacht want ik wilde eerst vertrouwen opbouwen met deze groep. Na de eerste rol gelijk een spontaan applaus van de zestien inmiddels toch wel nieuwsgierige aanwezigen. Eerst met zijn allen voor over rollen: mae ukemi. Dat ging eigenlijk prima. Heel fijn dat we met veel aikido leraren waren, want zo had haast iedereen persoonlijke aandacht. Daarna achterover rollen: ushiro ukemi. Ik doe het voor in de cirkel: eenmaal met rechte rug en een klap waardoor ik met veel moeite weer overeind kwam. Daarna met een ronde rug (als een boze kat, licht ik toe – wat veel gelach opleverde) en ik veer moeiteloos terug naar de oorspronkelijke positie. Met grote verbaasde ogen keken ze me aan. Ik doe het nogmaals en heel langzaam dat iedereen het kon zien. Dan met zijn allen. De docenten lopen rond om hier en daar een duwtje op het juiste moment te geven. We zijn met zijn allen druk aan het werk. Dan doorrollen achterover. Spannend? Heel erg! Geen probleem, wij blijven erbij om te helpen. Iemand moet voorzichtig huilen en we geven aan dat het niet erg is: pak je eigen tempo wat jij fijn vindt. Ze veegt snel haar tranen weg, kijkt me rustig aan, ziet dat ik het meen en gaat door. Respect hoor.

Een grote kerel met een zwart t-shirt, rolt zo ineen keer achterover en komt zo ineens weer op zijn hurken terecht. De docent gaf achteraf aan dat hij nooit verwacht had dat iedereen zo goed zou meedoen. We waren ook gewaarschuwd voor gedragsproblemen door Amy, maar daar was in deze les geen enkele sprake van. Inmiddels ben ik wel aardig wat gewend en je moet oppassen dat je er niet met vooroordelen in gaat, zo’n les. Voor je het weet, ben jij dan degene die juist het tegendeel aanzet qua toon. De open houding van de aikido maakt altijd een goede positieve indruk. Dat weet ik inmiddels vanuit allerlei soorten doelgroepen de voorbije jaren. De laatste oefening was suwari waza ryote dori kokyu ho. We lopen precies op schema en we hebben nog een kwartiertje. Ik demonstreer nog even met Bas hoe het kan dat aikidoka’s zo weinig kracht gebruiken en de ander uit balans halen. Weten jullie eigenlijk wat balans is? ‘Ja hoor, dat is als je bijna wel of bijna net niet valt!’ We proberen zoveel mogelijk ook zelf met de kinderen te werken. Dat is toch een bijzondere ervaring met zo’n zwarte band gooien, merkt een van de meiden op. Amy mocht nog een keer heen en weer rollen op de mat om haar groep te laten zien hoe het er over een paar jaar uitziet. Ze rolt keurig heen en weer en krijgt bewonderende complimentjes van haar collegaatjes. Een hele fijne les hebben we gehad, mede dankzij de hulp Amy en van alle leraren. Na het omkleden leidt Amy ons naar buiten: iedereen een high five en ‘ tot vrijdag’.