Zondag 30 augustus, haast als af-ronder van de vakantie, was er in Leiden een groot feest: het twintig jarig bestaan van Aikido Centrum Leiden. Dat is een hele prestatie, want de dojo van Marc Jongsten (vijfde dan) kent een groep trouwe volgers de mede hebben geholpen aan de volwassenheid en de goede sfeer. Bij binnenkomst kwam Menno bijvoorbeeld binnenlopen die Marc spontaan een hand gaf en hem feliciteerde. Twintig jaar, zegt Marc tegen Menno. Nee, negentien, zegt Menno, want je begon een jaartje later met de jeugdlessen in Leiden. Daarna komt er een ander binnen: ‘Marc, weet je dat je meer dan 4.000 aikido lessen hebt gegeven de afgelopen jaren! Als Marc de informatie door laat dringen, vertelt de leerling er achteraan: dat is een geschenk Marc.’ In de ochtend was er een circus festijn voor de kinderen georganiseerd, een kinderles en zwaardles. ‘s Middags zou Marc een stage geven en daarna Wilko Vriesman, de directeur van onze federatie. Ruim 50 aikidoka’s hadden zich met elkaar verzameld op de mat in Leiden vanuit alle satelliet dojo’s.

Tijdens de les vraagt Marc Paul van Dijk voor de klas, zijn allereerste leerling. ‘Eerst was er niets en toen was daar Paul,’ grapt Marc voor de klas. Het vertelt iets over het type leraar als je het voor elkaar weet te krijgen om een groep leerlingen bij je te houden die ook met elkaar zo’n lange tijd bij je blijven trainen. Het principe in de les is het werken met druk en ermee leren omgaan met behulp van technieken. Met de aanval katate dori krijgen we een opwarm oefening waarmee we aan de slag gaan: shiho nage, kokyu nage, irimi nage. Ze passeren allemaal in het eerste uur. We trainen lekker door met weinig onderbrekingen. Het werken op de lijnen laat Marc duidelijk zien aan de hand van drie verplaatsingen bij de kote gaeshi variant. Het contact punt tussen uke en tori blijft nagenoeg op dezelfde plek en Marc beweegt er handig en gestructureerd omheen. Als het moment daar is, vliegt uke door de lucht.

Wilko geeft een korte speech alvorens zijn les te starten. Meer dan twintig jaar werkt hij nu samen met Marc. ‘Een van de belangrijkste budo waarden in de relatie tussen leraar en leerling is loyaliteit. Het geven en ondersteunen van elkaar door allerlei omstandigheden heen. Het ware gevecht is het leven zelf en daar moet je er voor elkaar zijn. De relatie tussen leerling en leraar verandert ook in de loop der jaren. Dat is wat je goed moet onderhouden en een belangrijk onderdeel van budo.’ Wilko neemt het pressie werk van Marc een stapje verder naar de lichtheid. Als hij een van de zware jongens voor de klas haalt, laat hij zien dat het werken met pressie een limiet heeft. Het gaat op zoek naar het ‘gat’ in de weerstand. Hij verandert het tempo van de actie iets, waardoor de uke even in verwarring is. ‘Door dat te doen lijkt het wel of het gevoel van tijd verandert voor de uke. Als je dat lukt, is er even niets, lichtheid of harmonie. Verplichte harmonie, herhaalt Wilko hardop, want dit is een budo. We kunnen wel slaan, maar aikido is de budo van de clementie. Het doel is de balansverstoring; de kunst is om dat gevoel vast te kunnen houden in de actie.’

Wilko praat over een verbinding vóór het contact. Er is een soort energie veld om je heen waar je mee kunt spelen. Als de aanvaller groot is, kan ik pressie opbouwen en ineens loslaten. Als deze te groot is, kan ik het veld juist kleiner maken. Hij stapt open op de grote aanvaller af een praat daar over het gevoel van macht. Dan stopt hij even, reflecteert, en kiest nu opnieuw zorgvuldiger andere woorden vanuit een diepere laag: ‘Het openen van mezelf in de actie geeft me een gevoel van veiligheid.’ Mooi gezegd, deze paradox. Na de stage van Wilko neemt Marc nog even het woord. Hij bedankt ook Wilko voor zijn loyaliteit en geeft hem een cadeau voor de klas. ‘Het is mooi om te kijken na twintig jaar wat je hebt opgebouwd met elkaar. Het is een soort piramide. Mijn leerlingen zijn leraren geworden, die ook weer leraren met leerlingen hebben en Wilko staat als directeur aan de bovenkant van onze piramide. Marc heeft dit verhaal van de na te streven piramide al jaren geleden meerdere malen aan mij persoonlijk verteld, maar bijzonder genoeg was dat moment ook letterlijk de situatie in de dojo. Vanuit alle satelliet dojo’s waren er diverse leraren, assistent leraren en natuurlijk vele leerlingen. De piramide blijkt nu na twintig jaar Aikido Leiden ook een realistisch feit.